Spis treści
Pomimo pierwszego skojarzenia, kebabnorsk nie jest charakterystycznym smakiem lub norweską odmianą jedzenia. Kebabnorsk jest zjawiskim językowym, które narodziło się w wielokulturowych dzielnicach Norwegii, przede wszystkim w Oslo, i które fascynuje zarówno językoznawców, jak i młodzież oraz wszystkich zainteresowanych zmianami w języku współczesnym.
Jest to odmiana norweskiego języka mówionego, która powstała w środowiskach, gdzie młodzi ludzie dorastali wśród różnych języków, takich jak arabski, turecki, kurdyjski, perski, urdu czy berberski, i naturalnie wplatali elementy tych języków w codzienną komunikację.
Geneza i pierwsze kroki
W latach 60. i 70. do Norwegii zaczęli przyjeżdżać imigranci z krajów Bliskiego Wschodu, Azji i Afryki Północnej- m.in. z Turcji, Iraku, Iranu, Pakistanu i Maroka. W kolejnych dekadach ich dzieci dorastały w środowiskach, w których obok języka norweskiego, w domach słyszano arabski, kurdyjski, perski, urdu, berberski i inne języki. Młodzi ludzie zaczęli naturalnie mieszać słowa i struktury gramatyczne z tych języków z norweskim, tworząc własny sposób mówienia, który był szybki, swobodny i rozumiany przez rówieśników z podobnym doświadczeniem kulturowym.
Pochodzenie nazwy i znaczenie kulturowe
Sama nazwa „kebabnorsk” wynikała z potrzeby określenia tego zjawiska i jej pomysłodawcą była studentka Stine Aasheim. Nazwa pojawiła się w latach 90. XX wieku i choć brzmi żartobliwie, a dla niektórych również ofensywnie, symbolizując popularną potrawę i wielokulturowy charakter miast, określa rzeczywiste zjawisko językowe- multietnolekt, który jest zarówno narzędziem komunikacji, jak i wyrazem tożsamości młodych ludzi.
Zjawisko zyskało popularność na początku lat 2000, gdy wyszedł pierwszy słownik kebabnorska autorstwa Andreasa E. Østby (2005). Niedługo później tematem zainteresowały się media, a nawet kultura wysoka i w 2007 w Oslo wystawiono sztukę „Romea i Julię” przetłumaczoną na kebabnorsk.
Kebabnorsk nie jest zwykłym slangiem ani „błędnym norweskim”. To dynamiczny sposób mówienia, w którym norweski bazowy łączy się z zapożyczeniami i strukturami gramatycznymi z innych języków, a także z charakterystyczną intonacją i rytmem zdań, które odróżniają go od standardowego norweskiego.
Przykładowe słowa i wyrażenia
W słownictwie kebabnorsk można znaleźć wiele zapożyczeń i charakterystycznych słów, takich jak „wolla” z arabskiego wallah, oznaczające „przysięgam” lub „obiecuję”, „kæbe” z języków północnoafrykańskich i arabskiego, czyli „dziewczyna”, „schpa” z berberskiego, oznaczające „dobrze” lub „fajnie”, „flos” z arabskiego, czyli „pieniądze”, oraz „avor” z berberskiego, perskiego lub kurdyjskiego, oznaczające „iść” lub „odejść”. Warto zaznaczyć, że słownictwo kebabnorsk nie jest stałe i stale ewoluuje wraz z kolejnymi pokoleniami młodzieży, które tworzą własne warianty językowe.
Przykładowe zdania
Kebabnorsk: Wolla, jeg drar til byen.
Norweski standardowy: Jeg lover, jeg drar til byen.
Polski: Przysięgam, idę do miasta.
Wyjaśnienie: Wolla pochodzi z arabskiego wallah i służy do podkreślenia przysięgi lub obietnicy.
Kebabnorsk: Kæbe, kom hit.
Norweski standardowy: Jente, kom hit.
Polski: Dziewczyno, chodź tutaj.
Wyjaśnienie: Kæbe pochodzi z języków północnoafrykańskich i arabskiego i oznacza „dziewczyna”.
Kebabnorsk: Schpa, det var fett!
Norweski standardowy: Bra, det var kult!
Polski: Super, to było fajne!
Wyjaśnienie: Schpa z berberskiego oznacza „dobrze, fajnie”.
Dlaczego kebabnorsk budzi emocje?
To, co dla jednych jest naturalnym sposobem mówienia i częścią miejskiej kultury, dla innych może brzmieć obco lub wręcz być krytykowane jako „zły norweski”. Często problem wynika z tego, że standardowy norweski jest jedynym językiem uznawanym za „poprawny” w edukacji i mediach. Jednak językoznawcy podkreślają, że kebabnorsk- jak każde zjawisko językowe- jest odzwierciedleniem realnych zmian społecznych i kontaktów międzykulturowych, a jego różnorodność jest naturalna i wartościowa.
Vi snakkes snart!
