Spis treści
Czy wiesz, że norweski czas perfektum, po polsku określany nieraz jako czas przeszło-teraźniejszy, z powodzeniem może być też używany do opisu przyszłości? W całym języku norweskim nie ma drugiego czasu, który byłby równie uniwersalny! W jaki sposób korzystać ze wszystkich jego możliwości?
Perfektum w odniesieniu do przeszłości
Na początek szybka powtórka, czyli kilka słów o klasycznym zastosowaniu perfektum, tym pojawiającym się już na pierwszych lekcjach norweskiego.
Po pierwsze, konstrukcji „har + III forma czasownika” użyjemy z pewnością wtedy, gdy przeszłość, o której mowa, nie jest ściśle określona (brak widełek czasowych). Od pytania „kiedy?” (domena prostego czasu przeszłego preteritum) bardziej będzie interesować nas kwestia „czy to już w ogóle się stało?”:
Har du vært i Argentina? – Czy byłeś w Argentynie? (kiedykolwiek, czy masz już takie doświadczenie)
Jeg har sett Pulp Fiction fem ganger. – Widziałam Pulp Fiction pięć razy. (nie precyzuję, kiedy dokładnie, chcę podkreślić, że miało to miejsce wielokrotnie i może wydarzyć się ponownie)
Po drugie, i stąd właśnie określenie „czas przeszło-teraźniejszy”, czas perfektum pomoże nam opisać stany bądź czynności, które rozpoczęły się w przeszłości i trwają aż do dzisiaj. Po polsku w analogicznej sytuacji użyjemy właśnie czasu teraźniejszego:
Vi har bodd i dette huset i 12 år. – Mieszkamy w tym domu od 12 lat.
Han har gjort det siden han var 5 år gammel. – Robi to, odkąd skończył 5 lat. (OBS! Tego typu konstrukcja z siden to jeden z niewielu przypadków, gdy czas perfektum i preteritum bezkonfliktowo mogą pojawić się w jednym i tym samym zdaniu.)
I wreszcie – perfektum użyjemy również do opisu czynności czy sytuacji, które dopiero co miały miejsce i mają określone skutki:
Jeg har nettopp ringt henne. – Właśnie do niej dzwoniłam. (konsekwencja: została już poinformowana/ustaliłyśmy, jak będzie wyglądał dzień, itp.)
Hun har våknet for tidlig i dag. – Obudziła się dziś za wcześnie (skutek: jest zmęczona, nie może się skoncentrować, itd.)
Czas perfektum jako czas przyszły
Dobrze, ale gdzie w tym wszystkim jeszcze miejsce na przyszłość? Obowiązuje tutaj jedna prosta zasada – jeśli chcemy zaznaczyć, że w przyszłości jakaś czynność będzie możliwa tylko wtedy, gdy inna zostanie zakończona, skorzystamy właśnie z perfektum. Najlepiej widać to na przykładach:
Du kan gå ut når du har gjort leksene. – Możesz wyjść, jak odrobisz lekcje.
Vi drar når vi har spist frokost. – Pojedziemy, jak tylko zjemy śniadanie.
Hilde kjøper leilighet når hun har spart litt mer penger. – Hilde kupi mieszkanie, gdy zaoszczędzi trochę więcej pieniędzy.
Co ciekawe, korzystając z perfektum do opisu przyszłości, możemy uświadomić sobie, skąd tak właściwie w samej konstrukcji wziął się czasownik posiłkowy „mieć”. Zdania powyżej możemy przecież roboczo przetłumaczyć jako:
… gdy będziesz miał odrobione lekcje. (har gjort)
… gdy będziemy mieli zjedzone śniadanie. (har spist)
… gdy będzie miała zaoszczędzone pieniądze. (har spart)
Ostatecznie nie tylko norweski i angielski mają ze sobą coś wspólnego!
Jeżeli czujesz, że w tej czy innej kwestii potrzebujesz wsparcia naszych ekspertów, zapraszamy na język norweski online – indywidualne kursy prowadzone przez jednego z naszych czterdziestu wspaniałych lektorów. 🙂
Więcej porad? Więcej darmowych materiałów? Zajrzyj koniecznie tutaj!