Spis treści
Norwegia to kraj, w którym zachwycająca natura współistnieje z głęboko zakorzenioną historią i tradycją. To więcej niż trolle, gofry i serial skam. Od najwyższych fiordów po pradawne petroglify i runy, każde z tych miejsc to dowód na niezwykłą harmonie człowieka z przyrodą. Przygotowaliśmy dla was osiem miejsc wpisanych na listę UNESCO, które warto poznać, aby lepiej zrozumieć norweski fenomen „friluftsliv” oraz mentalność mieszkańców północy. La oss begynne!
1. Zachodnie Fiordy Norwegii- Geirangerfjord & Nærøyfjord
Choć trudno w to uwierzyć jest to jedyny naturalny wpis Norwegii- uznany w 2005 roku za wyjątkowe piękno i geologiczną znaczenie.
Geirangerfjord (ok. 60 km długości) oraz Nærøyfjord (18 km, tylko 500 m szerokości)- dwa fiordy położone na zachodnim brzegu Norwegii, uznawane są za jedne z najpiękniejszych na świecie. Strome ściany skalne, imponujące wodospady i schowane farmy składają się na ten zapierający dech w piersiach widok. Można go podziwiać zarówno z lądu, jak i podczas popularnych tam, rejsów. To także tzw. „laboratorium natury”, w którym przeprowadzone badania pomogły zrozumieć formowanie fiordów po epoce lodowcowej.
Dodatkowo starsze gospodarstwa przy fiordach podkreślają kulturową wartość tego miejsca.
2. Bryggen w Bergen
Dobrze znane kolorowe, drewniane budynki portowe, które zostały wpisane na listę w 1979 roku, co czyni je pierwszym norweskim wpisem. Nazywane są również Tyskebryggen (z norw. Niemieckie Nadbrzeże), oraz symbolem średniowiecznego handlu Hanzy– związku kupców.
Miejsce od XVI w. spłonęło kilkukrotnie (ostatnio w 1955), jednak mieszkańcy zawsze przywracali mu jego oryginalny styl i jednocześnie dbali o dziedzictwo kulturowe. Obecnie znajdują się tam galerie, sklepy z pamiątkami, restauracje oraz muzea.
3. Kościół klepkowy w Urnes
Kościół klepkowy w Urnes (Urnes stavkirke) to najstarszy zachowany kościół klepkowy (słupowy) w Norwegii. Jest on najokazalszym z 28 zachowanych kościołów tego typu. Znajduje się w miejscowości Ornes nad Lusterfjorden. Został zbudowany około 1130 roku, a jego konstrukcja zawiera elementy starszej świątyni z XI wieku. Kościół ten jest wyjątkowy ze względu na swoje unikalne zdobienia, zwłaszcza portal północny. To połączenie wpływów romańskich, nordyckich oraz motywów roślinnych i zwierzęcych– łączący kulturę i religię. W 1979 roku, jako jedyny tego typu obiekt (stavkirke), został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
4. Røros- miasto górnicze
Stare miasteczko leżące w Trøndelag, założone na potrzebę wydobycia miedzi, oraz jedna z najzimniejszych lokalizacji w Norwegii, z imponującym rekordem -50,4 °C z 1914 roku. Huta miedzi działała tam od 1644 do 1977 r., oraz pomimo licznych grabieży, przyczyniła się do wzbogacenia kraju. Od tego czasu od miasteczko zachowało rozkład ulic, charakterystyczną drewnianą zabudowę oraz swoją dziką naturę. Każdy z tych aspektów został doceniony przez UNESCO w 1980 roku.
5. Rysunki naskalne z Alty
Zbiór petroglifów i malowideł naskalnych znajdujących się w pięciu lokalizacjach w Alcie na północy Norwegii, w obrębie fiordu Altafjorden nad Morzem Norweskim. Łącznie zbiór liczy ok. 6000 rzeźb skalnych z okresu 4200-500 p.n.e. Ukazują one życie przodków oparte na polowaniach i zbieraniu. Można rozpoznać wsród nich m.in. renifery, łodzie oraz szamańskie rytuały. Dziś można je podziwiać są w formie ścieżki muzealnej z Centrum Petrograficznym. Malowidła zostały docenione w 1985 roku i otrzymały zasłużone miejsce na liście UNESCO.
6. Łuk Geodezyjny Struve’a
To naukowy pomnik łańcucha triangulacji astronomicznej prowadzonej między 1816 a 1855– od Hammerfestu aż po Morze Czarne.To dowód międzynarodowej współpracy i pierwszego precyzyjnego pomiaru południka– przełom w geodezji. Służył do określenia (pomiaru) dokładnego kształtu i rozmiarów Ziemi. Został on wykonany przez Friedricha Georga Wilhelma Struve w XIX wieku i w 2005 roku znalazł się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.
7. Archipelag Vega (Vegaøyan)
Archipelag położony na Morzu Norweskim, składający się z ok. 6500 wysp, przy czym największą jest wyspa Vega z powierzchnią 108 km². Miejsce jest wzorowym przykładem życia w zgodzie z surową przyrodą. Wyspy są zamieszkałe nieprzerwanie od 1500 lat. Mieszkańcy zajmują się rybołówstwem oraz rolnictwem. Poza unikalną wartością kulturową, miejsce stało się ważnym rezerwatem ptaków. Archipelag znalazł się na liście UNESCO w 2004 roku.
8. Rjukan-Notodden- dziedzictwo przemysłowe
Rjukan-Notodden to dwa miasta w regionie Telemark, których historia jest ściśle związana z przemysłem w XX wieku. Dzięki potędze wodospadów i przełomowej technologii pozyskiwania azotu, Rjukan i Notodden stały się centrum produkcji nawozów i jednym z pierwszych zorganizowanych systemów przemysłowych w kraju.
Elektrownia Vemork, największa na świecie w swoim czasie, odegrała też ważną rolę w II wojnie światowej- to właśnie tu norwescy sabotażyści zniszczyli niemieckie zapasy ciężkiej wody. Jest to najmłodszy norweski wpis w liście UNESCO (2015)
Podsumowanie
Norweskie miejsca z listy UNESCO to wyjątkowe połączenie natury, historii i ludzkiej pomysłowości. Każde z nich opowiada inną historię, ale wszystkie razem pokazują, jak wyjątkowy jest ten kraj. Warto je odwiedzić i doświadczyć tej magii na własne oczy.
Po więcej ciekawostek o Norwegii, zapraszamy na nasze social media i kursy językowe 🧑🏫🇳🇴
