Umów się na bezpłatną konsultację

Hva er DET for noe? Funkcje zaimka det

Spis treści

Det – niby po prostu to, a czasami nic z tego… 😉 Jedno z najprostszych norweskich słówek, pojawiające się z reguły już na pierwszej lekcji, potrafi nas później zaskoczyć. W dzisiejszym poście wyjaśnimy, do czego może się nam przydać, dlaczego nie warto tłumaczyć go za każdym razem w ten sam sposób i kiedy w ogóle możemy darować sobie szukanie polskiego odpowiednika. Funkcje zaimka det. 

 

Funkcje zaimka det

Pierwsza

Jeg har et eple. Det er rødt.

Mam jabłko. (Ono) jest czerwone.

Zaimek det może zastąpić w funkcji podmiotu praktycznie każdy rzeczownik rodzaju nijakiego. Dzięki temu unikniemy powtarzania tego drugiego w nieskończoność. W polskim tłumaczeniu możemy – choć nie musimy – wówczas go pominąć. Formy pozostałych części mowy jasno wskazują na to, co w zdaniu jest podmiotem, nazywanym w takich wypadkach domyślnym. Po norwesku det będzie tutaj obowiązkowe.

 

Druga

Det regner.

Pada.

Pada, ale co? Dla Polaka będzie to zupełnie oczywiste, dla Norwega ponownie det będzie obowiązkowe – po norwesku po prostu nie istnieje taka kategoria jak zdanie bezpodmiotowe. Podobna sytuacja najczęściej będzie miała miejsce podczas opisywania pogody (jak w przykładzie powyżej), czynności, o sprawcy których niewiele nam wiadomo (det banker på døra – ktoś stuka do drzwi), wrażeń zmysłowych (det gjør vondt – boli) czy w stronie biernej (det sies at… – mówi się, że…).

 

Trzecia

Liker du sjokolade? – Ja, det gjør jeg.

Czy lubisz czekoladę? – Tak, lubię.

Bez zaimka det nie obejdziemy się też podczas tworzenia krótkich odpowiedzi. Znajdzie się on zawsze bezpośrednio po ja lub nei.

Przeczytaj także – funkcje norweskiego słowa „jo”

Czwarta

Det er Anna som har tatt avisa.

To właśnie Anna wzięła gazetę.

Det er X som… jest bardzo przydatną konstrukcją pozwalającą nam na podkreślenie, że to o tę, a nie inną osobę czy zdarzenie nam chodzi. Połączy się ona z każdym czasem, może wystąpić też w zestawie z ikke (det er ikke Anna som…), a det o dziwo dokładnie odpowiada słówko „to”.

 

Piąta

Det er bra med ferie.

Dobrze jest pojechać na urlop.

Doskonały przykład norweskiego skrótu myślowego. Dosłownie po prostu „dobrze jest z…” – po wielokropku możemy wstawić jakikolwiek rzeczownik, który mile nam się kojarzy. Konstrukcję można też rozwinąć, tym razem nie za pomocą przyimka med z rzeczownikiem, ale bezokolicznika: Det er bra å reise på ferie.

 

Szósta

Det står en vase på bordet.

Na stole stoi wazon.

W tym zdaniu tłumaczenie det nie ma najmniejszego sensu – polski, w przeciwieństwie do norweskiego, nie dysponuje tzw. podmiotem przejściowym. Dla nas będzie nim zawsze wazon, Norweg z kolei może „na chwilę” skoncentrować się nie na nim, a na samym fakcie jego obecności. 😉 To samo zaobserwujemy często w zdaniach zbudowanych wokół innych czasowników określających położenie (ligge, sitte, være, finnes), a także czasownika komme, np.:

Det sitter mange personer i salen. – W sali siedzi wiele osób.

Det har kommet flere turister. – Przyjechało mnóstwo turystów.

Det finnes få butikker her. – Jest tu mało sklepów.

 

***

Er det klart nå? Det håper vi! 🙂

Zobacz także: 


Jeśli Twoja motywacja do nauki norweskiego potrzebuje dodatkowego wsparcia, zapraszamy na język norweski online – indywidualne kursy prowadzone przez jednego z naszych czterdziestu wspaniałych lektorów. 🙂